İletişim Formu

ŞEKERE ALTERNATİF ERİTRİTOL VE KSİLİTOL

27 Kasım 2023

ERİTRİTOL

     Eritritol tatlandırıcı olarak kullanılan ürünler arasındadır. Şeker alkolleri sınıfına aittir. Doğaldır ve tadı neredeyse şeker gibidir. Ayrıca diğer tatlandırıcılara göre çok az kalori içerir. Şekerin kalorisinin sadece %6'sına, tatlılığının ise %70'ine sahiptir. 1 g eritritol 0.24 kalori içerir. Şeker alkolleri bazı sebze ve meyvelerde bulunur. Moleküller yapısı nedeniyle, dildeki tatlı tat alıcılarını uyarır.

     Eritritolün hayvanlarda toksisitesi ve metabolizma üzerindeki etkilerine yönelik çok sayıda çalışma yapılmıştır. Eritritolün, hem insanlarda hem de hayvanlarda tüketiminin güvenli olduğu düşünülmektedir. Diğer tatlandırıcılardan farkı, kimyasal yapısı nedeniyle vücutta sindirilmemesi ve değişime uğramadan kolona geçmesidir. Kolonda, yan ürün olarak gaz üreten bakteriler tarafından fermente edilirler. Bu nedenle fazla tüketimi şişkinlik, sindirim rahatsızlıkları ve gaz şikayetlerine neden olabilir. Diğer şeker alkollerinden farkı ise eritritolün yaklaşık %90’ının kolona ulaşmadan önce kan dolaşımına emilmesidir. Kalan %10’u ise sindirilmeden kolona geçer. Ayrıca diğer şeker alkollerine göre kolondaki bakteri fermentasyonuna karşı daha dirençlidir. İnsanlarda eritritolü parçalamak için gereken enzimler yoktur. Bu nedenle bir süre dolaşımda kalır ve sonrasında çok değişime uğramadan idrarla vücuttan atılır. Bu nedenle tüketimi güvenli bulunmaktadır.

     Vücut ağırlığının kilogramı başına 0,7 ila 1 gram arasında tüketilmesi vücut tarafından tolere edilebilir düzeydir. Ancak yapılan bir çalışma, tek dozda 50 gram eritritol alımının mide bulantısı ve mide guruldaması oluşturabileceğini göstermektedir.  Tek seferde çok miktarda tüketilmediği sürece tatlandırma amaçlı eritritol kullanımı güvenlidir.

     Eritritol üzerine yapılan çalışmalarda, eritritolün kan şekeri ve insülin seviyelerini yükseltmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle fazla kilolu olanlar veya diyabet ve metabolik sendromla ilgili sorunları olanlar için eritritol, şeker yerine iyi bir tatlandırıcı alternatifi olabilir.

Tatlılık derecesi : 3 yemek kaşığı şeker = 4 yemek kaşığı eritritol

     Aşırı şeker alımına bağlı olarak diş sağlığında bozulmalar veya diş çürümeleri görülebilir. Çünkü ağızdaki zararlı bakteriler enerji elde etmek için şekeri kullanırlar. Bu süreçte bakteriler diş minesini aşındıran asitler salgılar. Ancak eritritol tüketiminde ağız bakterileri, bunları enerji kaynağı olarak kullanamadığı için eritritolden diş dostu olarak bahsedilebilir. Ayrıca eritritol bakterilerin büyümesini de doğrudan baskılayabilir.

KSİLİTOL

     Ksilitol şeker alkolleri sınıfına giren bir tatlandırıcıdır. Şeker alkolleri dildeki tatlı tat alıcılarının uyarılmalarını sağlar. Ksilitol tat ve görüntü olarak şekere benzer ancak daha az kaloriye sahiptir. Birçok meyve ve sebzede bulunur hatta insan vücudunda bile bir miktar üretilir. Bu nedenle doğal olarak kabul edilir. Şekersiz sakızlarda, şekerlemelerde, nane şekerlerinde, diyabetik ürünlerde ve ağız bakım ürünlerinde yaygın olarak bulunan bir bileşendir. Ksilitol, normal şekere göre tam %40 daha az kalori içerir. 1 gramı 2.4 kaloridir. Ksilitol rafine bir tatlandırıcı olduğu için herhangi bir vitamin, mineral veya protein içermez. Bu nedenle sadece boş kalori sağlar.

     Ksilitol genellikle iyi tolere edilir, ancak bazı insanlar çok fazla tükettikleri zaman sindirim sorunları yaşayabilir. Şeker alkolleri suyu bağırsağa çeker ve bağırsak bakterileri tarafından fermente edilir. Bu da fazla tüketimde gaz, şişkinlik ve ishale yol açabilir. Alımı yavaş yavaş arttırmak vücudun daha rahat uyum sağlamasına yardımcı olur. Uzun süreli ksilitol tüketimi şuan için güvenli görünmektedir. Bir çalışmada, insanlar ayda ortalama 1.5 kg ksilitol tüketmiş ve herhangi bir olumsuz etki ile karşılaşılmamıştır. Diğer çalışmalar da incelendiğinde ksilitolün tüketimi güvenlidir. Ancak irritabl bağırsak sendromu (IBS) veya FODMAP'lere karşı intoleransı olan bireyler, şeker alkollerine karşı dikkatli olmalı ve bunlardan tamamen kaçınmalıdır.

     Ksilitol normal şeker gibi fruktoz içermez ve düşük glisemik indekse sahiptir. Bu nedenle kan şekeri veya insülin üzerinde anlamlı bir artışa neden olmaz. Şekerin zararlı etkilerinden hiçbiri ksilitol için geçerli değildir. Diyabet, prediyabet, obezite veya diğer metabolik sorunları olan kişiler için ksilitol şeker yerine kullanılabilir bir alternatiftir.

Tatlılık derecesi : 1 yemek kaşığı şeker = 1 yemek kaşığı ksilitol

     Yapılan çalışmalar, ksilitolün diş sağlığını iyileştirdiğini ve diş çürümelerini önlemeye yardımcı olduğunu göstermektedir. Ağızdaki zararlı bakteriler şeker ile beslenmektedir. Bu bakteriler ksilitolü şeker gibi emer ve sonrasında buna bağlı olarak bünyesine şekeri alamaz. Ancak enerji harcamasında ksilitolü kullanamadıkları için bu zararlı bakteriler bir süre sonra ölür. Bu nedenle diş hekimleri ağız ve diş sağlığını geliştirmek için ksilitol içeren sakız ve çiğneme tabletleri önerir.

     Ayrıca yapılan birkaç çalışma ksilitolün sindirim sisteminde kalsiyum emilimini artırabileceğini buna bağlı olarak osteoporoza karşı koruma ve dişlerin güçlenmesine katkı sağlayacağını düşündürmektedir.

     Ağız, burun ve kulaklar birbirine bağlı organlardır. Bu nedenle, ağızda yaşayan bakteriler kulak enfeksiyonlarına da neden olabilir bu durum çocuklarda oldukça yaygın görülen bir sorundur. Ksilitol bu bakterileri aç bırakarak sayılarında azalma sağlar. Kulak enfeksiyonu olan çocuklarda ksilitol içeren sakız kullanımının enfeksiyon üzerinde %40’a varan azalma sağlayabilir.

PEKİ HANGİSİ DAHA SAĞLIKLI ?

     Genel olarak çalışmalar incelendiğinde eritritolün diş sağlığı için ksilitolden daha iyi olabileceği düşünülmektedir. Ksilitol ile karşılaştırıldığında, eritritol vücut tarafından tamamen emilir ve daha az sindirim sıkıntısına neden olur. Bir de, eritritol kan şekerini hiç yükseltmezken ksilitolün kan şekerine küçük bir etkisi vardır. Eritritol ve ksilitol şekere göre çok daha sağlıklı tatlandırma bileşenleridir şeker yerine alternatif olarak tatlandırma amaçlı kullanılabilir. Ancak şuanki çalışmalara göre eritritol ksilitole göre daha avantajlı görünmektedir. Tabi ki bu bileşenler kullanılırken mutlaka vücudun verdiği tepki takip edilmelidir.